PostgreSQL veritabanı geliştirme

PostgreSQL ne zaman doğru seçim

PostgreSQL açık kaynaklı, ilişkisel bir veritabanı. Veriyi tablolarda tutar, tablolar arasındaki bağları (bir öğrencinin sınıfı, bir sınavın soruları, bir ödemenin faturası) veritabanının kendisi korur. Kayıtların birbirine bağlı olduğu ve aynı veriden farklı kişilere farklı raporlar çıkması gereken iş yazılımlarında varsayılan tercihimiz.

PostgreSQL’in iyi oturduğu durumlar

Kayıtlarınız birbirine bağlı: kullanıcı, sınıf, sınav, sipariş, ödeme gibi
Aynı veriden yöneticiye, öğretmene ya da müşteriye farklı raporlar çıkması gerekiyor
Para, stok ya da not gibi yarım yazılmaması gereken kayıtlar tutuyorsunuz
Yapay zekâ özelliği için benzerlik aramasını ayrı bir servise taşımadan yapmak istiyorsunuz

Başka bir araç önereceğimiz durumlar

Uygulamanın asıl ihtiyacı ekranlar arasında anlık eşitleme ve sunucuda karmaşık sorgu yok: burada Firebase gibi bir hizmet daha hızlı başlatır
İhtiyaç yalnızca önbellek ya da iş kuyruğu: bunun için Redis daha uygun; Hippotenus’ta da önbellek ve kuyruklar PostgreSQL’in yanında Redis’te
Sakladığınız şey ağırlıkla dosya, görsel ya da video: bunlar nesne depolamada durur, PostgreSQL’de yalnızca kayıtları tutulur

İlişkisel mi, doküman veritabanı mı

İki yaklaşımı da canlı ürünlerde kullanıyoruz. Hippotenus, Logaritim ve Atölye Tasarım PostgreSQL’de; SoruVerse’in verisi Firestore’da, Rigel’in arka ucu ise MongoDB kullanıyor. Seçimi verinin şekline ve sonradan sorulacak sorulara bakarak yapıyoruz.

	PostgreSQL (ilişkisel)	Doküman veritabanı (Firestore, MongoDB)
Veri modeli	Tablolar ve aralarındaki bağlar; kurallar veritabanında	Kendi içinde bütün belgeler; kurallar uygulama kodunda
Raporlama	Birden çok tabloyu tek sorguda birleştirmek doğal	Birleştirme çoğunlukla kodda ya da veriyi çoğaltarak yapılır
Şema değişikliği	Migration dosyalarıyla, kontrollü	Esnek; tutarlılık uygulamanın sorumluluğunda
Esnek alanlar	JSONB sütunu ile mümkün	Doğal olarak
Bizim örneğimiz	Hippotenus, Logaritim, Atölye Tasarım	SoruVerse (Firestore), Rigel’in arka ucu (MongoDB)

Çizgi her zaman kesin değil. Atölye Tasarım’da okulun 3D atölye tasarımı tek parça bir belge olarak JSONB sütununda duruyor; kayıt tarihi, şehir ve fiyat aralığı gibi sorgulanacak bilgiler ise normal sütunlarda. Böylece belgenin esnekliği ile tablonun sorgulanabilirliği aynı kayıtta birleşiyor.

Şema ve migration: veritabanını kodla birlikte değiştirmek

Veritabanı yapısındaki her değişiklik kod deposunda bir migration dosyası olarak duruyor ve uygulamayla birlikte sürümleniyor. Hippotenus’ta Prisma şeması akademik, finans, anket gibi alanlara göre ayrı dosyalara bölünmüş; API’nin Docker imajı açılırken bekleyen migration’ları uyguluyor, biri başarısız olursa yeni sürüm açılmıyor ve eski sürüm çalışmaya devam ediyor.

Logaritim’de migration’lar sıra numaralı SQL dosyaları; her biri bir işlem (transaction) içinde ve tekrar çalıştırıldığında zarar vermeyecek biçimde yazılmış, sunucu açılmadan önce uygulanıyor.
Bir müşteri projesinde Drizzle migration’larını ayrı bir “güncelleyici” servis çalıştırıyor; uygulama ancak bu servis başarıyla bittikten sonra açılıyor.
Aynı projede denetim kaydı tablosu bir tetikleyiciyle (trigger) yalnızca eklemeye açık: kayıtlar uygulama tarafından bile değiştirilemiyor ya da silinemiyor.
Hippotenus’ta birden fazla kurum aynı sistemde çalışıyor; kayıtlar kurum kimliği taşıyor ve sorgular buna göre süzülüyor. Silinen kayıtların çoğu gerçekten silinmiyor, silinme tarihiyle işaretleniyor.
Kısıtların (benzersizlik, yabancı anahtar) gerçekten çalıştığını Hippotenus’ta gerçek bir PostgreSQL’e karşı koşan entegrasyon testleriyle sınıyoruz.

Raporlama sorguları, vektör araması ve kullandığımız araçlar

Uygulamanın çoğunu ORM ile yazıyoruz, ama rapor ekranlarında doğrudan SQL’e geçiyoruz. Hippotenus’taki deneme analizi ve karne ekranları, öğrenci başına doğru, yanlış ve boş sayılarını sınav, soru, sınıf ve şube tablolarını birleştiren tek bir sorguyla hesaplıyor. Ham kullanım olaylarını tutan tablo tarihe göre bölümlenmiş (partitioning). Logaritim’de soruların vektör temsilleri pgvector ile aynı veritabanında; soru üretirken örnek seçmek ve farklı sınavların konularını eşleştirmek için benzerlik araması orada yapılıyor.

Prisma

Tip güvenli sorgular ve migration yönetimi. Hippotenus’un NestJS API’sinde kullanıyoruz.

Drizzle

SQL’e yakın, hafif bir TypeScript ORM’i. Atölye Tasarım’da ve bir müşteri projesinde kullanıyoruz.

pgvector

Vektör benzerlik araması veritabanının içinde, HNSW indeksiyle. Logaritim’de kullanıyoruz.

psycopg ve asyncpg

Python servislerinden PostgreSQL’e bağlantı. Logaritim’in FastAPI arka ucunda kullanıyoruz.

PostGIS

Konum ve bölge sınırı verisi için. Bir müşteri projesinde .NET ve Entity Framework Core ile kullanıyoruz.

Redis

PostgreSQL’in yanında önbellek ve iş kuyrukları için. Hippotenus’ta BullMQ ile kullanıyoruz.

PostgreSQL ile bir proje nasıl ilerliyor

01
Ücretsiz keşif görüşmesi
30 dk
Hangi bilgileri tuttuğunuzu, kimin hangi raporu göreceğini ve elinizde hâlihazırda ne veri olduğunu (Excel, eski bir sistem) konuşuyoruz.
02
Yazılı kapsam ve teklif
Tabloları ve aralarındaki ilişkileri, çıkması gereken raporları ve kabul kriterlerini teklifle birlikte yazıya döküyoruz.
03
Haftalık sürümler
Her hafta çalışan sürümü örnek veriyle deniyorsunuz; şema değişiklikleri migration dosyası olarak o haftanın sürümüyle geliyor.
04
Test ve yayın
Senior QA sürümü yayından önce test ediyor; raporların verdiği sayılar örnek veri üzerinde kontrol ediliyor.
05
Yayından sonraki 30 gün
30 gün
Bu sürede çıkan hataları ücretsiz düzeltiyoruz; sonrası için aylık bakımla devam edebilirsiniz.

Süre ve bütçe aralıklarını hizmet ve fiyatlar sayfalarımızda yayınlıyoruz; bu sayfadaki her şey aynı rakamlara bağlı.

PostgreSQL hakkında sık sorulanlar

PostgreSQL için lisans ücreti ödüyor muyum?

Hayır. PostgreSQL açık kaynaklı ve ücretsiz; maliyet onu çalıştıran sunucu ya da yönetilen hizmettir. Atölye Tasarım’da yönetilen, sunucusuz bir PostgreSQL hizmeti kullanıyoruz; Hippotenus’un veritabanı ise kendi sunucumuzda Docker içinde çalışıyor.

Excel’deki ya da eski sistemdeki verimi aktarabilir misiniz?

Evet. Aktarılacak verinin kapsamını keşif aşamasında netleştirip teklife yazıyoruz. Hippotenus’ta YÖK Atlas verisini ve soru havuzunu bu iş için yazdığımız içe aktarma betikleriyle yükledik.

Verilerimin yedeği alınıyor mu?

Yedekleme planını projeyle birlikte kuruyoruz. Hippotenus’ta veritabanları her gece yedekleniyor, yedekler şifrelenip Türkiye’deki ayrı bir depolama alanına kopyalanıyor ve geri yükleme denendi. Veritabanı internete açık değil; yalnızca uygulama erişiyor.

Proje bitince elimde ne kalır?

Yazılımı süresiz kullanma lisansı ve kullanım dokümantasyonu. Kaynak kodun, migration dosyalarıyla birlikte size devredilmesini isterseniz bu ek ücretle mümkündür ve teklifte ayrıca belirtilir.

PostgreSQL veritabanı geliştirme

Bu teknolojiyle geliştirdiklerimiz

Hippotenus

Logaritim

Atölye Tasarım